Mężczyzna przyjął zlecenie zabójstwa, Potem się do niego przygotowywał. Czy może zostać skazany i za to, i za to? Uzasadniam, że nie.

Służby zatrzymały 29-letniego Rosjanina, podejrzanego o przyjęcie zlecenia zabójstwa. Sprawca miał zostać zwerbowany przez Rosję i dokonać w Polsce zbrodni na obywatelu USA ukraińskiego pochodzenia. Sprawa jest, jak widać, zapętlona narodowościowo.

Co najważniejsze, przyjęcie zlecenia zabójstwa jest w Polsce karalne dopiero od niedawna. A dokładnie od 1 października 2023 roku. Mówi o nim art. 148a k.k. (Literka “a” sugeruje, że przepis dodano, tuż po art. 148 k.k., który typizuje zabójstwa).

Myślozbrodnia czy czyn?

Opisywany przypadek to być może pierwsze w Polsce, karalne przyjęcie zlecenia zabójstwa. Podżegacz/zleceniodawca odpowiada karnie od zawsze. Druga strona tego procederu nie podlegała karze, dopóki nie weszła w fazę usiłowania. Zmieniło się to za sprawą art. 148a k.k.: jeśli przyjmiesz zlecenie zabójstwa, czyli powiesz TAK, już wtedy popełniasz przestępstwo.

Nie przez przypadek art. 148a k.k. jest nazywany myślozbrodnią, gdyż do przyjęcia zlecenia zabójstwa nie potrzeba nic więcej. Wystarczy zgodzić się na wykonanie zlecenia, wziąć robotę “na siebie”, powziąć zły zamiar wskutek zaoferowania kasy za zabicie człowieka.

Takie rozumienie przepisu byłoby oczywiście niekonstytucyjne – odpowiada się karnie za czyn, nie za myśl.

Zatem, zgodnie z Konstytucją, trzeba wymagać czynu: przyjmujący zlecenie, w celu zabicia człowieka, musi nawiązać uchwytną interakcję ze zlecającym, podjąć czynności akceptujące ofertę, ustalić jakieś szczegóły akcji po powzięciu zamiaru itp.

Początek przygotowań

Z kolei prokonstytucyjne rozumienie art. 148a k.k. jako czynu, a nie tylko myśli sprawia, że przestępstwo przyjęcia zlecenia zabójstwa jest niczym innym jak rozpoczęciem przygotowań do przestępstwa. A przygotowanie do zabójstwa również podlega karze (art. 148 § 5 k.k.) i to dokładnie takiej samej: grozi za nie od 2 do 15 lat więzienia.

Przyjęcie zlecenia jest więc pierwszym krokiem w pochodzie przestępstwa; pierwszą uchwytną czynnością przygotowawczą.

Z Dogmatycznego punktu widzenia trzeba więc powiedzieć tak: art. 148a (przyjęcie zlecenia) jest pododmianą przygotowania do zabójstwa (art. 148 § 5). O takim przepisie mówimy: “lex specialis“. To specyficzny rodzaj przygotowania, określony w odrębnym paragrafie: początkowe stadium pierwszego stadium w pochodzie przestępstwa.

Oznacza to, że gdy sprawca wejdzie w fazę bardziej zaawansowanych przygotowań, a więc zrobi cokolwiek ponad “przyjęcie zlecenia” (np. ustali plan, zbierze pierwsze informacje itp.), kwalifikacją prawną jego czynu powinien być wyłącznie art. 148 § 5 k.k. Etap przyjęcia zlecenia odpada jako subsydiarny, nieistotny, gdy działania sprawcy posuną się naprzód w pochodzie przestępstwa.

Kara za realizację zlecenia

Jak czytamy w materiale prasowym, “29-latek usłyszał zarzut przyjęcia zlecenia zabójstwa oraz przygotowywania się do niego”…

Taki zarzut jest nieprawidłowy. Skoro stwierdzono, że sprawca przygotowywał się do zabójstwa nie tylko poprzez przyjęcie zlecenia, ale również innymi sposobami, powinien zostać skazany wyłącznie za “ogólne” stadium przygotowawcze. W sumie bowiem zrobił coś groźniejszego niż przyjęcie zlecenia – aktywnie zaczął wcielać w życie zlecenie, które otrzymał.

Kończę prace nad komentarzem do art. 148a k.k., w ramach nowego wydania “krakowskiego” komentarza do Kodeksu karnego. Znajdzie się w nim powyższa teza, dotycząca charakteru prawnego art. 148a k.k. jako odmiany przygotowania do przestępstwa i niemożliwości “chodzenia w parze” art. 148a i art. 148 § 5 k.k.

No chyba że macie jakiś inny pomysł na odróżnienie: z jednej strony przyjęcia zlecenia od samej myśli (bo musi być to czyn), z drugiej strony przyjęcia zlecenia od czynności przygotowawczych, które są bardzo szeroko zdefiniowane w art. 16 k.k. Każdy dobry pomysł zacytuję w komentarzu. : )

Sekcja komentarzy jest dla Was. Dyskusja toczy się też na Facebooku.

Zachęcam do udostępniania linka do analizy w mediach społecznościowych. Portal Dogmaty Karnisty to zarejestrowane czasopismo, które możesz cytować również w klasyczny sposób w swoim artykule naukowym, piśmie procesowym lub uzasadnieniu wyroku. Skorzystaj z poniższego wzoru:

• M. Małecki, Pierwsze w Polsce przyjęcie zlecenia zabójstwa – i problem, czym różni się ono od przygotowania, DogmatyKarnisty.pl z 21.08.2026